Het Groot Circus van het Klein Verdriet

In de zomer van 2023 bracht vzw la:ch Het Groot Circus van het Klein Verdriet in Wortel (Hoogstraten), een musical/theater/circusvoorstelling voor jong en oud. Het was een locatievoorstelling die plaatsvond in een grote circustent op de site van Wortel-Kolonie, sinds 2021 erkend als Unesco Werelderfgoed. Met 7 uitverkochte voorstellingen konden zo’n 9000 bezoekers van de voorstelling genieten.

Het Groot Circus van het Klein Verdriet vertelde het verhaal van 200 jaar geschiedenis van de koloniën. In 7 bedrijven werd telkens een periode uit de geschiedenis geëvoceerd op een dramatische, humoristische en menselijke manier. Doorheen de geschiedenis hebben de koloniën van Wortel en Merksplas immers telkens andere functies gekend. Van landbouwkolonie voor gezinnen over interneringsoord, vluchtelingenopvang, psychiatrische opvang, krijgsgevangenis tot de meest gekende opvang voor alleenstaande mannen die opgepakt werden volgens de ‘Wet op de Landloperij’.

De voorstelling werd gedragen door een professioneel artistiek team, geproduceerd door een vrijwillig productieteam en uitgevoerd door ruim 200 amateurs (zangers, dansers, acteurs, orkest), een circusschool en 2 professionele ingehuurde circusacts. Dat alles dus in een grote circustent die volledig professioneel uitgerust werd als theaterzaal wat betreft zeteltjes, licht, geluid, videoprojectie, zenders, … Omdat de voorstelling speelde op een weide, werden ook alle nutsvoorzieningen ter plaatse aangevoerd. Achter, voor en rond het podium, backstage en in de ingerichte zomerbar werkten nog eens 200 vrijwilligers mee.

Voor het project waren er nauwe samenwerkingen met Stad Hoogstraten, verenigingen, scholen, Erfgoedcel Noorderkempen en Stichting Kempens Landschap.

Het project werd mede gefinancierd door een subsidie van Vlaanderen in de lijn ‘bovenlokale cultuurprojecten’, een subsidie van Stad Hoogstraten en een subsidie van Erfgoedcel Noorderkempen. Verder hebben we, naast een 30-tal lokale sponsors, ook 4 bedrijven gevonden die konden investeren dankzij de Taxsheltermaatregel van de Belgische federale overheid.

Naast het artistieke resultaat was heel deze productie qua community building ook een enorm geslaagd project. Eén van de hoogtepunten was het bezoek van een 15-tal nazaten van de familie Van den Bosch (stichter van de Kolonies) op 2 september 2023. Ze namen deel aan het Bedelaarsbanket, kregen een backstage-tour en kwamen de voorstelling bijwonen. Bezoekers waren ook enorm gecharmeerd door de locatie, midden in de geschiedenis. Dat was zeker ook een meerwaarde.

Vagebond

Parallel aan de grote theatervoorstelling liep ook een sociaal-artistiek zijtraject Vagebond, dat mensen ‘aan de rand van de maatschappij’ een stem bood. Tijdens de research voor Het Groot Circus van het Klein Verdriet bleek namelijk al gauw dat er één op één parallellen te trekken waren naar onze huidige maatschappij. Op een manier waren de koloniën een soort sociale dienst of vluchthuis avant la lettre. Onder begeleiding van een professionele regisseur/coach maakten zij een voorstelling ‘op de vloer’ die 3 keer voor een werd opgevoerd in een kleine theaterzaal. Het hele traject van Vagebond werd gevolgd door documentairemaker Maarten Bernaerts van productiehuis Diplodokus en een filmploeg. De volledige documentaire is hiernaast te bekijken.

Educatieve box

Ook werd er een educatieve box ‘De Vagebond’ ontwikkeld met materiaal voor 4- tot 14-jarigen rond de geschiedenis van de koloniën van Wortel en Merksplas. De box bevat onder meer een interactief bordspel, muzische activiteiten, een prentenboek, een kamishibai, wereldoriënterende en talige activiteiten. De box werd aangeboden aan alle scholen in Hoogstraten en Merksplas en zit sinds kort ook vast in de uitleencatalagus van Erfgoedcel Noorderkempen.

Het materiaal is ook terug te vinden op vzw-lach.be/educatief.